Hướng dẫn phục hồi sau cấy và đẻ nhánh sớm cho lúa một vụ trong mùa mưa

Vào khoảng ngày 12 tháng 6, nhiều ruộng lúa một vụ ở Hàng Châu và khu vực đồng bằng sông Dương Tử đang ở giai đoạn rất quan trọng giữa cấy máy, bén rễ và bắt đầu đẻ nhánh. Ba rủi ro lớn lúc này là kênh tiêu thoát không thông sau mưa, bón thúc quá sớm làm cây yếu, và kiểm tra chậm khiến bệnh khô vằn hoặc rầy lan rộng. Quản lý ruộng cần đi theo một trình tự rõ ràng.

1. Giữ mực nước nông và tháo nước đục ngay sau mưa

Hướng dẫn ngày 22 tháng 5 năm 2026 của Bộ Nông nghiệp Trung Quốc về ứng phó mưa lớn cho lúa miền nam nhấn mạnh việc giữ mực nước nông ở ruộng mới cấy và nạo thông mương máng trước mưa. Với ruộng hiện tại, 1 đến 3 cm nước là mức an toàn nhất cho giai đoạn hồi xanh. Sau mưa liên tiếp, cần tháo nước đục bị ứ trước, sau đó mới cấp lại nước sạch ở mức nông.

2. Bón thúc theo tình trạng cây từ 5 đến 7 ngày sau khi bắt đầu hồi xanh

Tài liệu chính thức tháng 1 năm 2026 về quản lý nước và phân cho lúa nêu rõ phân thúc đẻ nhánh nên được bón trong vòng 7 đến 10 ngày sau cấy, với đạm dễ tiêu kết hợp kali. Nếu lá nhạt màu và đẻ nhánh chậm, có thể điều chỉnh sớm. Nếu ruộng đã xanh đậm và mật độ nền đủ, nên hoãn thêm đạm để tránh tăng nhánh vô hiệu.

3. Kiểm tra chỗ khuyết, cây nổi và độ đều hàng cấy

Trong mùa mưa, các điểm khuyết cục bộ, cây bị nổi hoặc hàng cấy không đều rất dễ bị bỏ qua. Khi đi ruộng cần xem tính liên tục của hàng, các góc ruộng, cửa nước vào và vùng trũng. Nếu cần dặm lại, nên làm trong đợt thời tiết ổn định gần nhất. Tài liệu kỹ thuật của Chiết Giang về bón sâu bên hông khi cấy máy cũng nhấn mạnh tuổi mạ ngắn, mật độ ổn định và phục hồi rễ nhanh.

4. Theo dõi trước bệnh khô vằn và rầy lưng trắng

Phân tích khí tượng nông nghiệp tháng 6 và tài liệu kỹ thuật lúa của Chiết Giang đều cảnh báo độ ẩm cao ở vùng Giang Nam làm tăng sớm nguy cơ khô vằn, rầy và sâu cuốn lá. Cần kiểm tra trước ở bẹ lá thấp gần mặt nước, vùng tán lá rậm, và bờ ruộng nhiều cỏ, sau đó xem mặt dưới lá và lá giữa. Nếu thoát nước, hạ ẩm, bẫy đèn và bảng dính vẫn còn đủ hiệu quả, nên ưu tiên các biện pháp đó trước khi phun diện rộng.

5. Gộp mực nước, tình trạng cây, lô phân bón và ảnh sâu bệnh vào một nhật ký ruộng

Khi số hóa quản lý lúa, bốn nhóm dữ liệu hữu ích nhất là độ sâu nước, ảnh sinh trưởng, hồ sơ bón phân và quan sát sâu bệnh. Thước đo nước hoặc cảm biến, dữ liệu mưa và nhật ký trên điện thoại ghi ngày, liều lượng và ảnh các điểm có vấn đề giúp quyết định nhanh hơn khi nào cần tháo nước, khi nào cần bón phân, và ruộng nào phải xử lý trước.

6. Giữ đúng trình tự: ổn định nước, kiểm tra cây, thúc đẻ nhánh rồi mới khống chế rủi ro

Trình tự công việc trong những ngày này không nên đảo. Trước hết giữ nước nông và hệ thống tiêu thoát, sau đó kiểm tra chỗ khuyết và tốc độ hồi xanh, tiếp theo bón phân chia lần theo màu lá và sức cây, cuối cùng hoàn tất theo dõi sâu bệnh và ghi chép số hóa. Khi rễ ổn định tốt ở giai đoạn hồi xanh, lúa sẽ bước vào đẻ nhánh với mật độ đồng đều hơn và nền tốt hơn cho các giai đoạn sau.